Seminarie Rechtstheorie

Het seminarie rechtstheorie biedt studenten de gelegenheid een eigen onderzoek te ontwikkelen, in het verlengde van de theoretische kaders die aan bod komen in het vak Introduction critique à la pensée juridique contemporaine (ICPJC) of in het vak Legal theory. De behandelde thema’s variëren naargelang het academiejaar en de verantwoordelijke lesgevers.

Studenten worden uitgenodigd daadwerkelijk juridisch-wetenschappelijk onderzoek te verrichten, waarbij zij zowel bronnen uit de rechtstheorie als uit de mens- en sociale wetenschappen mobiliseren, en zulks met een uitgesproken interdisciplinaire aanpak. Dit onderzoek mondt uit in een persoonlijk schriftelijk werk dat mondeling wordt verdedigd. Deze onderwijsopzet beoogt de verworvenheden inzake wetenschappelijke methode en kritische openheid ten aanzien van het recht te consolideren. In die zin wordt het seminarie vaak beschouwd als het “kroonstuk” van de Faculteit Rechtsgeleerdheid.

Taalverwerving wordt bijzonder aangemoedigd. De seminaries worden immers aangeboden in het Nederlands en het Engels voor studenten van de meertalige opleidingen, terwijl in de eentalige opleiding sommige teksten in het Engels kunnen worden aangeboden. Bovendien worden alle studenten ertoe aangespoord in het kader van hun onderzoek bronnen in het Frans, Nederlands en Engels te raadplegen.

Door de combinatie van een interdisciplinaire en kritische benadering en de openheid voor talen, sluit het seminarie rechtstheorie nauw aan bij het pedagogisch project van de Faculteit Rechtsgeleerdheid, zoals verwoord in haar Manifest (R.I.E.J., 2016/1, Vol. 74, pp. 169-175).

 

 

De onderwijsmethode berust op een systeem van permanente evaluatie, waardoor aanwezigheid bij de seminariesessies en bij de mondelinge verdedigingen verplicht is.
De seminariesessies verlopen in fysieke aanwezigheid, waarbij studenten handgeschreven notities nemen (het gebruik van de computer is niet toegelaten).
De te lezen teksten worden ter beschikking gesteld via Moodle en/of in een bundel verkrijgbaar bij de dienst cursusmateriaal van het SVIB, volgens de modaliteiten bepaald door de docenten.
Studenten dienen een handgeschreven leesnota op te stellen die de aangeboden teksten synthetiseert, en waarin zij de kernvragen of ideeën identificeren die hen in het bijzonder hebben aangesproken. Deze notities vormen een onmisbaar werkinstrument voor de gedachtewisseling in de sessies en moeten bij elk seminarie worden meegebracht.
Voorbereiding en actieve deelname zijn verplicht en maken deel uit van de evaluatie. Bij afwezigheid, al dan niet gewettigd, moet de student zijn/haar voorbereidingsnota toch aan de verantwoordelijke docent bezorgen.
De uurroosters van elk seminarie worden vastgesteld door de faculteitsadministratie, rekening houdend met de beschikbaarheid van studenten en docenten.
Alle seminaries volgen evenwel een gemeenschappelijke structuur. Deze omvat enerzijds zeven seminariebijeenkomsten en anderzijds de indiening van een schriftelijk werk, gevolgd door een mondelinge verdediging ervan. Daarnaast is tijdens het tweede semester ten minste één individueel gesprek voorzien tussen de student en de docent, gewijd aan de opvolging van het onderzoek. Dit gesprek wordt georganiseerd op een datum die wordt vastgelegd vóór de onderwijsvrije periode (voor het academiejaar 2026-2027 loopt deze periode van maandag 19 april tot en met zaterdag 1 mei 2027).
Wat meer in het bijzonder de zeven seminariebijeenkomsten betreft, worden deze als volgt georganiseerd:
- tijdens het eerste semester: een inleidende bijeenkomst en twee bijkomende bijeenkomsten;
- aan het begin van het tweede semester: een eerste gemeenschappelijke bijeenkomst, gericht op de ontwikkeling van de soft skills van de studenten, zowel inzake onderzoeksmethodologie als mondelinge vaardigheden, teneinde hen voor te bereiden op het schrijven van hun werk en de mondelinge verdediging ervan; en drie bijkomende bijeenkomsten.
De docenten maken gebruik van één of meerdere artificiële-intelligentie-instrumenten (waaronder “ChatGPT”) in hun onderwijspraktijk, om studenten vertrouwd te maken met de mogelijkheden en de beperkingen van dit type instrument. Hoewel het gebruik van AI-instrumenten wordt aangemoedigd in het kader van het seminarie, wordt van studenten verwacht dat zij dit op verantwoorde wijze doen, conform het document “Het verantwoord gebruik van generatieve artificiële intelligentie”, goedgekeurd door de Faculteitsraad. Studenten moeten hiervoor een “integriteitsverklaring” ondertekenen en deze samen met hun schriftelijk werk indienen.

De evaluatie gebeurt permanent gedurende het semester. Er is dus geen examen in eerste zittijd; de evaluatiemodaliteiten in tweede zittijd zijn verschillend en hieronder gespecificeerd.
De evaluatie steunt op drie elementen:
- voorbereiding en deelname aan de sessies (2/20);
- het schriftelijk werk waarin het persoonlijke onderzoek wordt gepresenteerd (10/20);
- de mondelinge verdediging van dit werk (8/20).
Voorbereiding en deelname aan de sessies
Van de studenten wordt verwacht dat zij de seminariebijeenkomsten voorbereiden en er actief aan deelnemen. Hun voorbereiding en deelname maken deel uit van een permanente evaluatie. Wanneer een student aan een bijeenkomst deelneemt zonder de teksten kennelijk te hebben voorbereid overeenkomstig de instructies van de verantwoordelijke docent (leesnota, mindmap of een andere opgegeven voorbereiding) en daardoor niet in staat is aan de gedachtewisseling deel te nemen, wordt dit beschouwd als een ongewettigde afwezigheid. Bij meer dan één ongewettigde afwezigheid tijdens de seminariebijeenkomsten krijgt de student in de eerste examenperiode een onvoldoende wegens afwezigheid (0A), wat automatisch leidt tot een verwijzing naar de tweede examenperiode.
Schriftelijk werk
Het schriftelijk werk moet minimaal 4.500 en maximaal 5.000 woorden tellen. Bij deze woordtelling worden de voetnoten, het titelblad, de bibliografie en de inhoudstafel niet meegerekend. Tegelijk met het schriftelijk werk dient de student een digitale map in te leveren met de wetenschappelijke bronnen die in het kader van het werk werden geraadpleegd (in pdf-formaat), overeenkomstig de meer specifieke richtlijnen van de verantwoordelijke docent.
Het werk moet worden ingediend midden in de onderwijsvrije periode, namelijk uiterlijk op zondag 25 april 2027 om 23.59 uur. De datum en het tijdstip van indiening zoals geregistreerd op Moodle zijn bepalend. Naast de indiening via Moodle is de student verplicht het werk per e-mail te bezorgen aan de als lezer of lezeres aangeduide medestudent, met de verantwoordelijke docent in kopie.
Indien de docent daarnaast ook een papieren versie van het schriftelijk werk verlangt, moet deze papieren versie worden gedeponeerd in de daartoe voorziene urne van de facultaire administratie. Wanneer de student het werk indient nadat de gebouwen zijn gesloten, dient de papieren versie zonder uitstel bij de facultaire administratie te worden afgegeven, namelijk op maandag 26 april 2027.
In geval van een ongerechtvaardigde vertraging wordt een straf van 2 punten per begonnen periode van 24 uur toegepast. Een vertraging van meer dan vijf dagen, het indienen van een niet-authentiek werk of het niet-indienen van het werk leidt tot het toekennen van de afwezigheidsquotering (0A) voor het geheel.
De evaluatie van het schriftelijk werk berust voornamelijk op de structuur van de argumentatie, de formulering en relevantie van de probleemstelling, de interdisciplinaire aanpak, de kritische ingesteldheid, de kwaliteit van het onderzoek, het algemene begrip van de vraag en de literatuur, en de methodologie.
Studenten moeten samen met hun schriftelijk werk ook het ondertekende document “Integriteitsverklaring” indienen. Bij niet-indiening wordt een sanctie van twee punten toegepast.
Het schriftelijk werk wordt onderworpen aan een analyse met de software “Compilatio”, die plagiaten en door artificiële intelligentie gegenereerde inhoud opspoort.
Van de studenten wordt verwacht dat zij het referentiesysteem gebruiken dat binnen de Faculteit wordt onderwezen; hiervoor wordt bij aanvang van het seminarie een overzichtstabel uitgedeeld. Indien er bijzondere redenen zijn (bijvoorbeeld de thematiek van het werk of de taal waarin het wordt opgesteld), kan de docent het gebruik van een ander referentiesysteem toestaan (zoals APA, Oxford…).
Mondelinge verdediging van het onderzoekswerk
De studenten presenteren hun onderzoek in een mondelinge verdediging.
De mondelinge verdedigingen vinden plaats in kleine groepen, in de vorm van panels die worden georganiseerd na de onderwijsvrije periode maar vóór het einde van het tweede semester — voor het academiejaar 2026-2027 tussen maandag 3 mei en vrijdag 14 mei 2027.
De mondelinge verdedigingen kunnen verschillende vormen aannemen, maar duren telkens 20 minuten per student, gevolgd door een gedachtewisseling van 10 minuten met de verantwoordelijke docent, de als lezer of lezeres aangeduide medestudent en de overige leden van de groep. Deze sessies worden georganiseerd in de vorm van studentenpanels en hebben tot doel collectieve discussies over het verrichte onderzoek te stimuleren. Om studenten vertrouwd te maken met kritische discussie en het systeem van peer review, moet elke student vóór de mondelinge verdediging het werk van een andere student nalezen. De naam van deze student wordt vooraf meegedeeld door de verantwoordelijke docent. Deze lezing moet uitmonden in kritische feedback en in de formulering van één of meerdere vragen die tijdens de mondelinge verdediging aan de betrokken student worden gesteld. Studenten worden bijgevolg geëvalueerd op de kwaliteit van hun eigen mondelinge presentatie, op de kwaliteit van de kritische feedback en de vragen die zij richten aan de student van wie zij het werk hebben nagelezen, en op de relevantie van de vragen die zij stellen aan de andere deelnemers van de groep.
De indiening van het schriftelijk werk is een noodzakelijke voorwaarde om aan de mondelinge verdediging te kunnen deelnemen. Elke ongewettigde afwezigheid tijdens het halve dagdeel waarop de mondelinge verdedigingen plaatsvinden, zelfs indien het gaat om de enige afwezigheid van het academiejaar, leidt tot de toekenning van een afwezigheidsquotering (0A).
Tijdens de tweede examenperiode moet de student uiterlijk op vrijdag 13 augustus 2027 om 23.59 uur een schriftelijk werk indienen overeenkomstig dezelfde richtlijnen als die welke gelden in de eerste examenperiode. Daarnaast moet de student zijn of haar onderzoek mondeling verdedigen voor de verantwoordelijke docent en, in voorkomend geval, in aanwezigheid van andere studenten die eveneens zijn ingeschreven voor de tweede examenperiode.
Indien de student heeft deelgenomen aan de seminariebijeenkomsten, blijft de beoordeling voor voorbereiding en deelname (op 2 punten) behouden. In geval van meer dan één ongewettigde afwezigheid zal de student tijdens de mondelinge verdediging echter een vraag moeten beantwoorden die door de verantwoordelijke docent wordt gesteld over één van de teksten uit het portfolio, willekeurig geselecteerd. Dit veronderstelt dat alle teksten vooraf grondig werden voorbereid.

 

 

Une bibliographie de base est prévue, sans prétention à l’exhaustivité. Lors des entretiens individuels des étudiant·e·s avec leur enseignant·e, des suggestions bibliographiques peuvent également être faites.